The Killing Myths

Metaprawda zwykłych głupków, czyli nasz lot nad kukułczym gniazdem

Doszliśmy do momentu, w którym nawet żałoba i pogrzeb przestają być przestrzenią ciszy. Na powierzchni szaleje park medialny, w którym nie liczy się już nicość śmierci, lecz konieczność natychmiastowego wstawienia zdjęcia, jak u Witkacego, by uciec przed nicością – i to nie zwykłego zdjęcia, ale obrazu będącego „metaprawdą”, konstruktem, który natychmiast zasili przestrzeń w odpowiednie powietrze. To najbardziej odpowiednie, to z importu i bez cła.

Kukułcza chęć pozbycia się prawdy sprawia, że wszyscy lecimy jak odurzeni, nie wiedząc dokąd. Najważniejszy stał się sam lot bez choćby minimalnego otarcia się o rzeczywistość, bo zetknięcie z faktem grozi zatrzymaniem całej maszyny i śmiercią nieustannie sączonej opowieści. To już klasyczny, koreański amok i rytualizacja przekazu, w której kłamie się rano, w dzień i w nocy, a aktorzy sceny politycznej oraz administracja nie opisują już świata, lecz narkotycznie patrzą w ultrafioletowe światło. Jak ładnie, jak czysto, jakie białe ząbki. Ci, którzy nie poddali się temu szaleństwu, schodzą do łodzi podwodnych. Zanurzają się w głębiny ciszy, by w spokoju przeczekać szkwał imprezy i uratować własne proste jestestwo.

Patrząc na ten proces z perspektywy inżynierii systemowej – przez pryzmat parametrów wejściowych, algorytmów, pętli sprzężeń zwrotnych i podatności struktur – nie widzimy tylko zwykłego sporu politycznego. Widzimy prostacką wręcz, systemową, nachalnie powtarzalną metodę zarządzania ludzkimi emocjami i kontroli społecznej, którą można rozłożyć na pięć precyzyjnych poziomów działania układu. Ok, zatem bądźmy bez litości, jak sam układ:

  1. Poziom mikro: Hejt jako objaw, pętla dopaminowa i wzmacniacz siły

Z perspektywy psychologii behawioralnej, inkluzywności i praktyki sal sądowych wynika jednoznaczny wniosek: hejt oraz agresja w przestrzeni publicznej nie są samodzielną przyczyną problemów, lecz objawem głębokiej obsesyjności.

• Mechanizm redukcji dysonansu poznawczego: Obsesyjność ta powstaje w wyniku systemowego zamykania jednostki w bańce narracyjnej. Mózg nieustannie karmi się uproszczonym, agresywnym przekazem medialnym, szukając w nim dopaminowej ulgi i „samowybaczenia” dla własnych poglądów, lęków oraz życiowych wyborów. Kiedy rzeczywistość staje się zbyt skomplikowana, zaatakowanie drugiego człowieka plemienną etykietą (j..ć iks) przynosi chwilową, chemiczną ulgę i daje złudne poczucie kontroli nad światem.

• Dostęp do sieci zamiast broni (Force Multiplier): Widać to doskonale w sprawach o naruszenie dóbr osobistych w trakcie kampanii wyborczych, gdzie nawet starsi, pozornie spokojni obywatele (!) potrafią w sieci używać skrajnie dehumanizujących obelg politycznych. Używają do ataku, to co mają dostępne, sieć. Przy zmianie warunków gry społecznej spokojnie mogłaby to być broń. Nie wierzycie? A Obława Augustowska?! Internet działa tu jak potężny zwielokrotniacz siły (force multiplier) dla indywidualnej wewnętrznej obsesji. W świecie analogowym frustracja jednostki pozostałaby zamknięta w sferze prywatnej. Ale zapewne, tylko do czasu.

• Ekosystem totalnej negacji: Wprowadzenie do kultury publicznej wulgarnych haseł totalnego odrzucenia przeciwnika (jeb.ć .iS, straż graniczna jako śmieci, ktoś na mnie sra) stworzyło kulturowy kod, w którym buduje się program pogardy i nawet usprawiedliwia się i zezwala (trzeba czasami lać dechą) na zwyczajną agresję. Dla niestabilnych jednostek taki ekosystem staje się inkubatorem radykalizmu.

  1. Spirala dekompensacji i ucieczka przed ciężarem transcendencji

Aby zrozumieć, dlaczego jednostka w ogóle daje się wpiąć w ten algorytm nienawiści, należy przeanalizować jej wewnętrzne pęknięcie strukturalne. Proces ten można opisać jako spiralę dekompensacji i ucieczki w iluzoryczną emancypację.

• Zderzenie z niedoścignionym punktem odniesienia: Kryzys zaczyna się w momencie, gdy człowiek przegrywa w realnym świecie – w porównaniu z bardziej utalentowanym, docenianym przez rodziców rodzeństwem, w zderzeniu z presją materialną czy w obliczu własnych, powtarzających się błędów. Rodzi to chroniczne poczucie bycia tym gorszym, wstyd i głęboką utratę poczucia własnej wartości.

• Odrzucenie trudu dojrzewania w transcendencji: Prawdziwy rozwój duchowy i odniesienie do jakiejkolwiek Siły Wyższej, to system wymagający stałego wysiłku, pokory, pracy nad własnym charakterem i akceptacji ograniczeń. Gdy jednostka czuje się przegrana, pojawia się silna pokusa pójścia na skróty. Zamiast zmierzyć się z prawdą o sobie, znacznie łatwiej zanegować cały ten wymagający świat wartości jako „nieporadny, słaby, nie dla nas takie coś”.

• Nowy poligon i wyłączenie instynktu samozachowawczego: W miejsce pracy nad sobą wchodzi prosta, wygodna ideologia: „wszyscy jesteśmy równi, mnie też się należy, nie ma nade mną żadnego moralnego rachunku”. Człowiek wykorzeniony z wiary i pierwotnych więzi szuka nowego poligonu, by odbudować swoje rozbite ego. Jedni uciekają w skrajny antyklerykalizm, bunt i radykalizm polityczny; inni w pogoń za szybkim zyskiem, próbują w kasynie odegrać się za życiowe niepowodzenia. W obu przypadkach scenariusz jest identyczny: narasta konflikt z najbliższymi, długi, pustka. Popadanie w uzależnienie od ideologii kopie przepaść nie do zasypania, i obywatel (!) panicznie ucieka przed jakąkolwiek formą refleksji. W momencie ostatecznego przeciążenia psychika pozbawiona nadziei na pokutę, skruchę i wybaczenie wyłącza instynkt samozachowawczy, bo nie ma powodu by zachować swoje jestestwo. Dodatkowo dochodzą natręctwa ideologiczne. Ciekawa obserwacja jest taka, że ludzie prawicowi, konserwatywni, no tacy po prostu są. Ci z lewej strony wypalają dwie paczki ideologicznych skrętów na dobę i wszyscy muszą o tym wiedzieć. Co dalej? Zamachowiec wychodzący z bronią w centrum miasta doskonale wie, że skończy martwy – jego atak to rozciągnięte w czasie samobójstwo, ostatnia, rozpaczliwa próba wymierzenia kary światu za własną niemoc. Tonę, …a wy ze mną!

  1. Kod źródłowy: Odwracanie odpowiedzialności i zerwanie kotwicy

Indywidualne pęknięcie jednostki wpisuje się w powtarzalny od ponad dwóch stuleci algorytm historyczny, niezależny od szerokości geograficznej czy epoki.

• Identyczny mechanizm (Wandea 1793 – Wołyń 1943): Między pacyfikacją powstania w Wandei przez rewolucyjną Francję a rzezią wołyńską minęło dokładnie 150 lat, ale kod źródłowy masowej przemocy jest identyczny – dotyczy tak jakobinów, bolszewickiej Rosji, ukraińskiego etnonacjonalizmu, jak i Chin Mao Zedonga. W świecie natury poczucie frustracji z automatu prowadzi do konfrontacji, ale wśród zwierząt rzadko kończy się śmiercią, ponieważ natura nie zna broni palnej i noży, a biologiczny instynkt dąży jedynie do ustalenia hierarchii i szybkiego powrotu do równowagi. Kiedy jednak człowiek odrzuca Siłę Wyższą i groźbę wiecznego rachunku sumienia, znika nadrzędny bezpiecznik. Pojawia się absolutny relatywizm: drugi człowiek zostaje zredukowany do „materiału biologicznego” z etykietą „elementu klasowego” lub „złej wersji”. Jego fizyczna likwidacja przestaje być zbrodnią, a staje się zabiegiem sanitarnym (zrzucimy ze zdrowego drzewa pisowski …coś tam coś tam…).

• Semantyczna manipulacja i mit „skrajnej prawicy”: Twarde dane historyczne i demograficzne pokazują, że wielkie XX-wieczne kataklizmy totalitarne, które pochłonęły od 80 do 100 milionów istnień ludzkich – wyrastały z rewolucyjnego, lewicowego i antyreligijnego pnia. Dotyczy to również narodowego socjalizmu (NSDAP), który mimo retorycznych manipulacji budował swoją potęgę na kolektywizmie, socjalistycznej inżynierii społecznej, państwowym etatyzmie i bezwzględnej walce z chrześcijaństwem. Współczesna polityka relatywizacji całkowicie odwróciła ten wektor. Stworzono wygodny mit „skrajnej prawicy” jako jedynego źródła wszelkiego zła, aby zamazać fakty, zabełtać prawdę i zdjąć odpowiedzialność z ideologii, które odcięły człowieka od sentymentalnego fundamentu. Czyli mechanizm czyszczenia pamięci. Albo, kiedy prawda nas opuszcza i przechodzi na drugą stronę, włącza się agresja.

  1. Architektura władzy i wtórna utylizacja tragedii

Współczesny system polityczno-medialny nie tylko korzysta z tego odwrócenia pojęć, ale też precyzyjnie zarządza kryzysami w oparciu o kontrolę danych wejściowych.

• Zależności strukturalne i metody siłowe: Układ rządzący w systemie parlamentarnym działa jak układ logiczny wymagający spełnienia warunku większości. Bez komponentów wnoszących bezpośrednią ciągłość organizacyjną i kadrową z czasów PRL (wywodzących się ze struktur dawnego PZPR i satelickiego ZSL) obóz określający się jako liberalny nie posiadałby zdolności operacyjnej. W efekcie w zarządzaniu instytucjami państwa (mediami publicznymi, prokuraturą, wymiarem sprawiedliwości) wdrożono procedury nadzwyczajne –w których cel klasowy bierze górę nad formalnymi ograniczeniami prawa. A tak już miało nie być!

• Zasilanie układu w stan niestabilny: Kiedy dochodzi do krwawej tragedii, biologia i ludzka psychika domagają się wygaszenia emocji. Natura mówi: dość, teraz czas na homeostazę, na ciszę, na lizanie ran – jeden odchodzi, drugi zostaje, układ wraca do stabilizacji. Rewolucyjny paradygmat permanentnej walki zakazuje jednak spokoju. Spokój oznacza spadek obrotów maszyny dopaminowej i utratę kontroli nad elektoratem.

• Wtórna utylizacja tragedii (Ofiary jako punkty w grze): Natychmiast po dramacie, zanim śledczy zbadają nośniki cyfrowe i motywy sprawcy, administratorzy systemu uruchamiają stary kod. Poprzez impuls wyzwalający (przykładowo słynny już komunikat szefa resortu spraw wewnętrznych) realna śmierć ludzi zostaje przekształcona w cyfrową walutę. Ofiary i napastnik stają się punktami w grze ideologicznej. Wygrana następuje dopiero po osiągnięciu 100% efektywności ideologicznej – wmówieniu odbiorcom, że dramat wydarzył się przez „tę złą wersję” poglądów, złą w opinii administratorów. Przekaz dla społeczeństwa i światowych nagłówków jest prosty: „nie odpoczywajcie, nie wyłączajcie czujności, oni mogą wrócić i wszystko przywrócić”! …walka trwa”. W tej grze jesteśmy lepsi. Oni nie mają pojęcia, jak w nią grać. I faktycznie nie mają…

• Starcie systemu centralnego z systemem rozproszonym: Próba odgórnego domknięcia tej narracji natychmiast zderza się z oddolnym przeszukiwaniem otwartych źródeł (OSINT) przez internautów. Gdy sieć wyciąga na światło dzienne kontr-dane – autoportret z tęczową flagą, drwiny z papieża, radykalny antyklerykalizm i estetykę subkultur skrajnie lewicowych – oficjalny komunikat traci spójność z empirią, powszechnym społecznym research’em.

  1. Domykanie pętli kontroli: Maczeta 3003.

Gdy medialny spektakl i etykietowanie przestają wystarczać do utrzymania dyscypliny informacyjnej, system domyka kontrolę za pomocą totalitarnych narzędzi prawnych. Z prawem nie mających nic wspólnego. Doskonałym przykładem są wynaturzenia w stylu lat 40’ i 50’ z epoki terroru stalinowskiego w Polsce, który pochłonął ok. 50 tysięcy ofiar. Reżim sankcyjny zakłada:

• Likwidacja pętli odwoławczej: W sprawnej inżynierii system wymaga sprzężenia zwrotnego do korygowania błędów. Tymczasem o wpisie obywatela, firmy czy fundacji na krajową listę sankcyjną decyduje jednoosobowo minister spraw wewnętrznych. Decyzja ma rygor natychmiastowej wykonalności, nie przysługuje od niej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a organ może nawet ograniczyć jej uzasadnienie ze względu na „bezpieczeństwo państwa”. Skarga do sądu administracyjnego nie wstrzymuje egzekucji – zanim po latach zapadnie prawomocny wyrok, majątek podmiotu zostaje zamrożony, objęty zarządem przymusowym i i jeden bóg wie, co jeszcze tam przemycili. Aż dziw, że coś takiego przegłosowała koalicja białych zębów. Przecież oni w większości to ludzie dorobieni. Też mają wiele do stracenia (!?).

• Płynny parametr FIMI i odcinanie zasilania: Kluczowym triggerem tej maszyny jest nieostra przesłanka „obcej ingerencji i manipulacji w środowisku informacyjnym” (FIMI). W praktyce pozwala ona na arbitralne wyłączenie z obiegu każdego podmiotu krytycznego wobec konsensusu władzy, a penalizacja wsparcia finansowego (kary do 20 mln zł i do 12 lat więzienia) działa jak całkowite odcięcie zasilania w układzie logicznym. Pewnie głównie chodzi o Rosję. Tylko którą? Tą, od której brali gaz? Czy tą, od której chcą brać gaz?

• Paradoks wykorzenionych: Ta instytucjonalna cenzura gry społecznej niesie w sobie śmiertelny paradoks. Uderzy ona nie tylko w opozycję, ale również w tych, którzy sami z siebie wyemancypowali się z refleksji i pierwotnych więzi, uznając je za zbędny balast. Gdy Aparat zaciśnie pętlę, szukając sojuszników Rosji i Putina, od którego jakoś tak niechcący będą znów kupować gaz i ropę, my zostaniemy sami. Bo jak się chce załatwić przeciwnika, to po prostu zabierz mu wszystko, co ma. Na co całe życie pracował. A potem… Potem już tylko zostaje fizyczna eliminacja przeciwnika. Ale, czyż nie do tego to wszystko zmierza? 80 – 100 mln…

  1. Postscript

Tragedia w Krakowie i atak Ryszarda Cyby na biuro poselskie w Łodzi w październiku 2010 roku, idealnie potwierdzają powtarzalność tego samego algorytmu systemowego. Ryszard Cyba, który zamordował pracownika biura poselskiego i ranił drugiego, jak sam stwierdził publicznie, nie mając dostępu do prezesa partii, który to właśnie miał być ofiarą, działał w dokładnie takiej samej architekturze wyłączenia hamulców i algorytmicznego karmienia nienawiścią.

Patrząc na te dwa zdarzenia z dystansu kilkunastu lat, widać ten sam kod źródłowy:

• Spirala dekompensacji i ucieczka przed porażką

• Ekosystem totalnej negacji: W 2010 roku paliwem dla Cyby była wieloletnia kampania dehumanizacji i hasła o „dorżnięciu watahy”, które w niestabilnym umyśle zmutowały i stały się poleceniem fizycznej eliminacji.

• Brak kotwicy i wyłączenie instynktu: W obu przypadkach usunięcie uniwersalizmu etycznego sprawiło, że drugi człowiek został zredukowany do „złej wersji” w systemie, a jego likwidacja stała się dla sprawcy jedyną formą rozładowania wewnętrznego ciśnienia – z pełną świadomością własnego końca. Rozładowanie stało się ważniejsze niż nawet jego własne życie. Mechanizm „chlastania się”.

• Wtórna utylizacja i walka o etykietę: Zarówno w 2010 roku, jak i teraz, aparat medialno-polityczny natychmiast uruchomił procedurę odwracania odpowiedzialności – sprowadzając czyn człowieka uformowanego przez konkretną, agresywną narrację do „izolowanego aktu szaleńca”, próbując przypisać go drugiej stronie, byle tylko nie przyznać, że wyszedł z tej samej linii produkcyjnej. Bo jeśli nawet on sam nie myślał tak o sobie, że jest produktem wciąż tej samej polaryzacji, …to właśnie się nim stał.